Η θέση  του ψάλτη  στη  λατρεία. Σημαντική  είναι  θέση που κατέχουν  οι  ιεροψάλτες  στη  θεία  λατρεία . Aυτό  το  μαρτυρεί  όχι  μόνο  το  έργο  τους  αλλά  και  ότι  αποτελούν  ιδιαίτερη  τάξη  από  τους  πρώτους ακόμη αιώνες  της  Εκκλησίας . Θεωρούνται   κατώτεροι  κληρικοί  και  αναλαμβάνουν  το  έργο τους  με  καθορισμένη  χειροθεσία .

Το  έργο   του  ιεροψάλτη  δεν  είναι  επάγγελμα ( μολονότι  είναι  δίκαιο  να  ζει  απ’  αυτό ) ,  αλλά  είναι   ιερό  λειτούργημα  και έτσι  πρέπει  να  το  αντιλαμβάνεται  και  να το  εκτελεί . Εκπροσωπεί  το λαό  σε όσα   ψάλλει  ή  απαγγέλλει   και  μέσα  από  την ευσυνείδητη   εκπλήρωση  της εκκλησιαστικής  του  αυτής  υπηρεσίας ,  εξαρτάται  κατά  μεγάλο  μέρος  η  κατανυκτική  και  ευάρεστος  λατρεία  προς  το  Θεό ,  καθώς  και  η  Διδασκαλία  και   ο  Αγιασμός  των πιστών. Είναι  ο  θεματοφύλακας της Εκκλησιαστικής  Βυζαντινής  Μουσικής και  οφείλει να  την  μεταδίδει  από   γενιά  σε  γενιά . Έτσι  γίνεται  συνεχιστής  και  συμμέτοχος   της  παρακαταθήκης  των  Αγίων  Πατέρων  μας ,  του  μεγαλείου  της  Ορθόδοξης  Ελληνικής  Εκκλησίας ,  που  αποτελεί  ένα  μέρος  της  Ιερής  Παράδοσης  της  Εκκλησίας  μας .

Προσόντα . Ο  ψάλτης  θα  πρέπει  να  διαθέτει ορισμένα προσόντα , τα  οποία διακρίνονται  σε : α) Φυσικά , β) γραμματικά , γ) ηθικά . Στα  φυσικά ανήκουν  η  μελωδική  φωνή,  δηλαδή  η  καλλιφωνία ,  η  μουσική αντίληψη  και  η  καλαισθησία. « Μάθε  ψάλλειν  και  όψει  του  πράγματος  την  ηδονήν,  οι  ψάλλοντες  Πνεύματος  Αγίου πληρούνται…» ( Ι. Χρυσοστόμου Ομιλία  ΙΘ΄στην  προς Εφεσίους  Επιστολή ).  Τα γραμματικά αναφέρονται στην  γραμματική  μόρφωση , διότι  έτσι  θα  κατανοείται  το  περιεχόμενο  των ύμνων και των  αναγνωσμάτων ώστε  να μπορεί  ο  ψάλτης  να  εφαρμόζει το «ψάλλατε  συνετώς…» (  ψαλμ.  μστ΄ 8 ).Στα ηθικά ανάγονται  το  ήθος  και  ο  χαρακτήρας  των  Ιεροψαλτών.

Θα πρέπει  να  είναι  ευσεβείς ,   ενάρετοι   και   συνειδητοί   πιστοί. Έχουν  την  υψηλή  τιμή  να  προσφέρουν  λατρεία  αινέσεως,  ευχαριστίες  και  ικεσίες  προς  τον  Τριαδικό  Θεό  εκ  μέρους  του  Χριστιανικού  πληρώματος. Τόσο  στους  Ιερούς  Ναούς ,  όσο  και  έξω  απ’  αυτούς ,  οφείλουν  να  είναι  σεμνοί ,  σοβαροί  και  αξιοπρεπείς ,  να  μην δίνουν αφορμή για  να  σκανδαλισθεί  κάποιος ,  αλλά  να  είναι  παράδειγμα  ζωντανής  Χριστιανικής  ζωής  και  αγάπης. « Ουχ  ωραίος  αίνος  εν  στόματι  αμαρτωλού » ( Σ. Σειράχ  ιε΄9 ). Να  μην  αποβλέπουν  μόνο  στην  αμοιβή  και  στον έπαινο  των  ανθρώπων ,  αλλά και στην  ευσυνείδητη  εκπλήρωση  των  καθηκόντων  και  στην  ευαρέστηση  του  Θεού. Να  σέβονται  τους  Ιερείς ,  να  δείχνουν  αγάπη  και  ευγένεια  στους  συναδέλφους  τους , χωρίς  να  υποτιμούν  και  κακολογούν κανένα ,έστω  και  αν

-2-

είναι  κατώτερος  από τους  ίδιους. Για να  έχουν  τον  καρπό  της  ευσεβείας  πρέπει  πρωτίστως  να  είναι  ευλαβείς  μέσα  στους Ιερούς  Ναούς. Να  έχουν  στάση  σοβαρή  και  σεμνή  χωρίς  μορφασμούς  και

κινήσεις  χεριών  και  ποδιών  για  την  χρονική  εύρεση  των  μουσικών  κομματιών .  Έτσι  θα  αποφεύγουν  να  προκαλούν   τα  βλέμματα   των  πιστών  και  να  τους   αποσπούν  από  την    προσευχή   και  την  κατάνυξη ,  στην  οπ-οία  είναι  αφοσιωμένοι   «μετά  πολλής προσοχής  και  κατανύξεως  τας   ψαλμωδίας        προσάγειν…»( οε΄ κανόνας  της  ΣΤ΄ Οικουμενικής  Συνόδου ).

Η  στάση  του. Ο  Ψάλτης  στο  αναλόγιο  στέκει  ευθυτενής ,  με  το  κεφάλι  ακίνητο  και  το  θώρακα μπροστά .Έτσι   διευκολύνεται  κυρίως  η αναπνοή. Η  αναπνοή  πρέπει  να  γίνεται  σωστά ,  ώστε  να  μην κόβονται  οι  λέξεις  και  αλλοιώνεται    το  νόημα  του  κειμένου. Η  ένταση  της  φωνής  να  είναι  ανά-λογη  με  τη  θέση  και  την   έκφραση  της  σχετικής  έννοιας  . Κατά  την  εκτέλεση  της  κάθε  μελωδίας ο  τόνος  να  είναι  ανάλογος  με  την  έκταση  της  φωνής . Αν  ο  τόνος  είναι  πολύ  υψηλός  ζορίζεται  ο  λάρυγγας  και  η  φωνή  δεν  βγαίνει  φυσική  αλλά  τραχεία  και  αποκρουστική.

Προετοιμασία . Οι  ιεροψάλτες  να  έχουν  κατά  νου  ότι  πρέπει  να  προμελετούν  και  να  προετοιμάζουν  τα  κομμάτια  που  πρόκειται  να  ψάλλουν ,  να  απαγγείλουν  και  να  πλουτίζουν  τις  μουσικές  τους  γνώσεις . Απαραιτήτως  να  γνωρίζουν τη  βάση  του  τυπικού  και  να  κανονίζουν  τους  ψαλμούς  και  τα  αναγνώσματα που  θα ψάλλουν και  θα  απαγγείλουν. Αμέλεια  στο  θέμα  αυτό  θα  οδηγήσει  σε  λάθη  που θα τους εκθέσουν. Επίσης  πρέπει να  γνωρίζουν  πολύ  καλά  ότι  η ψαλμωδία  είναι μέσο  και  όχι  αυτοσκοπός . Στους  Ιερούς  Ναούς  δεν  ισχύει  το  αξίωμα  « η  τέχνη  για  την  τέχνη ». Στους  Ιερούς  Ναούς προσερχόμαστε  με  συναίσθηση  της  αμαρτωλότητας  μας  ζητώντας  το  έλεος  του  Θεού  και  όχι  για  να   ευχαριστήσουμε  τις  αισθήσεις  μας  και  ιδιαίτερα  την   ακοή . Γι  αυτό  η  ψαλμωδία  πρέπει  να  «μυρίζει  λιβάνι » ( και  όχι  κολόνια!…)

Κλείνοντας  την  σύντομη  αυτή  αναφορά     στον  Ιεροψάλτη  και  το  έργο του  καταλαβαίνουμε  ότι οι ευθύνες  και οι  υποχρεώσεις του  είναι  πολλές  και  κυρίως  έχουν Εθνικό  χαρακτήρα .

Απαιτείται  όμως  και  μια  δίκαιη  αναγνώριση  της  πολύτιμης  προσφοράς   του ,   μια    ιδιαίτερη   μέριμνα   από  την  Εκκλησία  και  την  Πολιτεία  και ο σεβασμός  και η ανύψωση  της  προσωπικότητας  του .Έχει  την  ιδιαιτερότητα  να  «Εργάζεται  όταν  όλοι  οι  εργαζόμενοι  « αργούν »! «Απαρνείται  κάθε  κοινωνική  εκδήλωση ,  η  οποία  είναι  δυνατόν να  του  μειώσει  την  απόδοση…Μένει  ασάλευτος   και  πιστός στο  ιερό  του καθήκον  υμνολογώντας  το  Θεό  και  τους  Αγίους  του  «  εν  εσπέρα  και  πρωί  και  μεσημβρία  και  εν  παντί  καιρώ…».

Γ.Λ.Α.

• Προηγούμενο
• Επόμενο