Η   Βυζαντινή   Μουσική.

Βυζαντινή Μουσική (ή καλύτερα  «η Εθνική μας » μουσική ) ονομάζεται η μουσική της περιόδου της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (330-1453μ.Χ.) καθώς και η μουσική της μετέπειτα περιόδου όταν αυτή ακολουθεί το μουσικό σύστημα που καθιερώθηκε την εποχή του Βυζαντίου.

Σήμερα η Βυζαντινή μουσική χρησιμοποιείται ευρέως στις ακολουθίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η σύγχρονη εκκλησιαστική μουσική σε ένα μεγάλο μέρος της είναι δημιουργημένη μετά την βυζαντινή περίοδο, δεδομένου όμως ότι ακολουθεί την παράδοση, το σύστημα και το τυπικό της βυζαντινής περιόδου ονομάζεται έως σήμερα  Βυζαντινή Μουσική.

Η Βυζαντινή  μουσική  εξευγενίζει  τον  άνθρωπο, είναι  η  γλώσσα της  ψυχής  η  γλώσσα   που  εκφράζει  τα  συναισθήματα   προς  το  Δημιουργό  είναι  ο  κρίκος  που  συνδέει  τη  ζωή  των  αισθήσεων  με  τη  ζωή  του  πνεύματος.

Παράλληλα  είναι  μια  τέχνη  και  επιστήμη  που  έχει   τα  θεμέλια της  στην  Αρχαία  Ελληνική  Μουσική. Οι  ρίζες  της αρχίζουν  από τον  Μ.  Αλέξανδρο  που  με  τις  εκστρατείες  του  εξαπλώνει  την  Ελληνική  γλώσσα  από την  Μακεδονία  μέχρι  την  Ινδία, παγιώνεται  όμως  περισσότερο  στην  Αίγυπτο  και  την Παλαιστίνη. Και  κατά  τον  Στράβωνα   ήταν τόσο  μεγάλη  η  καλλιέργεια  της  μουσικής  στις  χώρες  αυτές,  ώστε  να  αμιλλώνται  την  Έφεσο  και  την  Αθήνα. Όπως  επιβλήθηκε λοιπόν  η  Ελληνική  γλώσσα, παρόμοια  επιβλήθηκαν  και  οι  Ελληνικές  τέχνες  και  επιστήμες  και  κατά τον  ίδιο  τρόπο  επιβλήθηκε  και  η  Ελληνική  Μουσική.

Η  εμφάνιση  του  Χριστιανισμού, βρίσκει  εξαπλωμένη  στον  τότε  γνωστό  κόσμο  την  Ελληνική  γλώσσα, τον  Ελληνικό  πολιτισμό  και  την Ελληνική  μουσική. Έτσι, όπως  χρησιμοποιεί  την Ελληνική  γλώσσα  σαν  μέσο   για  τη  διάδοση  της  νέας  θρησκείας, το  ίδιο  εγκολπώνεται  και  την  Ελλ.  Μουσική.

Έτσι  βλέπουμε  ότι  μετά  τον  1^ο αι.  μ.Χ.  και  μετά  από  ένα  μεγάλο  καινό  από  τον  2^ο π.Χ.  αι.  ως τον  1^ο μ.Χ.  αι.  σημειώνει  μεγάλη  άνθιση  η  Πυθαγόρεια  θεωρία  της  μουσικής, η  οποία  είχε  στόχο  την  ανύψωση  του ανθρώπου από τον  κόσμο  των  σωμάτων  στο  Βασίλειο  των ιδεών. Αυτή τη  μουσική αντίληψη υιοθέτησαν  και  οι  πατέρες της  Εκκλησίας  και  χρησιμοποίησαν  τα  μουσικά  μέλη  που  πηγάζουν από την Πυθαγόρεια  μουσική, στην  πράξη της  θείας  λατρείας. Στη  συνέχεια  και  κατά  τη διάρκεια  όλης της  Βυζαντινής  περιόδου, η ίδια  μουσική  εξακολούθησε  να  καλλιεργείται, τόσο  μέσα στην  εκκλησία όσο  και  έξω από  το  χώρο  της  Χριστιανικής  λατρείας.

Βέβαια  ακόμα  και μετά  το  1453 το  χρόνο της  αλώσεως, παρατηρείται  αδιάκοπη  συνέχεια της  μουσικής  θεωρίας  από την  Αρχαιοελληνική  εποχή  με  συνεχή  εξέλιξη.

Ιδιαίτερα  η  περίοδος  της  τουρκοκρατίας δεν  πρέπει  να  θεωρείται  ως  περίοδος  και εποχή  κατάλυσης  και διακοπής των  δεσμών  της  Αρχαιοελληνικής  μουσικής, της  μουσικής της  Βυζαντινής περιόδου  και της  νεότερης  εκκλησιαστικής  μουσικής, αλλά  εποχή συντήρησης  κα  καλλιέργειας  κάθε  πνευματικής  παρακαταθήκης  που  μας  κληροδότησε  το  Βυζάντιο.

Ζυμώθηκε  και  καλλιεργήθηκε  μέσα  στο  πνεύμα  της ορθοδοξίας  και  κατέληξε  να  είναι  μια  από τις  τελειότερες  μορφές  έκφρασης  στην  Ορθόδοξη  Ελληνική  λατρεία.

Η  Βυζαντινή  μουσική,  η  καθαρά  αυτή  φωνητική  μουσική, είναι  πνευματικό  δημιούργημα  και  ηχητικό  απαύγασμα  του  Ορθόδοξου  βιώματος. Διαθέτει  ανάλογα  γνωρίσματα,  μ’  εκείνα  που  βρίσκει  κανείς  στην  εικονογραφία, την  αρχιτεκτονική  και  σε  όλο  το  λειτουργικό  περιεχόμενο  και  περιβάλλον  της  εκκλησίας  μας. Αποτελεί  έναν  από  τους  πλέον  πολύτιμους  και  ανεκτίμητους  θησαυρούς  της  Ορθοδοξίας.

Πιστεύουμε  λοιπόν  ότι  το  μέλλον  διαγράφεται αισιόδοξο. Η  Βυζαντινή  μουσική, η  ορθόδοξη  ψαλτική  τέχνη  θα  μένει  στους αιώνες  διατηρώντας  τον  Ελληνικό  της  χαρακτήρα  και  δεν  θα  παύσει  ποτέ  να  γεμίζει  με τις  παναρμόνιες  μελωδίες  της  τους  Ορθόδοξους  Ιερούς  ναούς  και  τις  ψυχές  των  προσευχόμενων  πιστών. Αρκεί  βέβαια όλοι   μας με  τον  τρόπο  μας να  συμβάλουμε  προς  την  κατεύθυνση  αυτή. Έχουμε  Εθνικό χρέος  άλλωστε   να  διαφυλάξουμε , να  διατηρήσουμε  την  Εκκλησιαστική  μας  Μουσική  και  να  την  μεταλαμπαδεύσουμε  στις  επερχόμενες  γενιές  για  έναν  ακόμα  σπουδαίο  λόγο, γιατί  είναι  για  όλους  μας  η  πολύτιμη  Εθνική  παρακαταθήκη  της  συνέχειας  και  της  ομοιογένειας  της  Φυλής  μας  από  την  Αρχαιότητα  μέχρι  και  σήμερα.

Γ.Λ.Α.

• Προηγούμενο