Εἰς μνημόσυνον

Παυσανίας Κουτλεμάνης
τό "σημεῖο" τοῦ Θεοῦ

Τήν Τετάρτη 7 Μαρτίου 2012 ξεπροβοδίσαμε τόν ἀγαπητό μας ἀδελφό  και καθηγητή Παυσανία Κουτλεμάνη.
 Μέ δακρυσμένα μάτια ἀλλά βεβαία τήν πίστη ὅτι ἡ ὄμορφη ψυχή του ἀναπαύεται ἤδη στήν ἀγκαλιά τοῦ Ἰησοῦ πού ἀγάπησε καί θυσιαστικά ὑπηρέτησε ψάλαμε τήν ἐξόδιο ἀκολουθία.  Η σορός του μεταφέρθηκε στό Ἄργος Ὁρεστικό γιά νά ταφεῖ στά πάτρια ἐδάφη Ἥμερος καί γαλήνιος διῆλθε τό στάδιο τοῦ παρόντος βίου χωρίς ἐχθρότητες, χωρίς ἐντάσεις, ἰδιαίτερα ἀγαπητός καί συμπαθής στούς συναδέλφους του. Καί τοῦτο γιατί ὁ ἀείμνηστος βίωνε τή χαρά τῆς Ἀναστάσεως. Ὄχι ὡς στεῖρο συναισθηματισμό ἤ λυρική εὐφροσύνη ἀλλά ὡς μέτρο ζωῆς πραγματικά μοναδικό, κατέθεσε ὁ κοσμήτωρ της Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Α.Π.Θ. κ. Μ. Τρίτος σκιαγραφώντας τό πέρασμά του ἀπό τό χῶρο τοῦ πανεπιστημίου. Τή συνέπειά του στά διδασκαλικά του καθήκοντα ἀλλά καί τήν προσωπική σχέση μέ τούς φοιτητές του ὑπογράμμισε ὁ πρόεδρος τοῦ Τμήματος Ποιμαντικῆς καί Κοινωνικῆς Θεολογίας κ. Ἀθ. Καραθανάσης:Ὑπηρέτησε τή Θεολογική Σχολή καί τό τμῆμα μας μέ συνέπεια καί σοβαρότητα σπάνια.Καί θεωροῦμε -καί ὁμιλῶ ὡς ἐκπρόσωπος τῶν συναδέλφων του στό τμῆμα Ποιμαντικῆς καί Κοινωνικῆς Θεολογίαςὅτι ὁ κ. Παυσανίας ὑπῆρξε ἐκ τῶν τελευταίων χαρακτηριστικῶν, σοβαρῶν καί ἀκέραιων ἐκπροσώπων τῶν καθηγητῶν τοῦ πανεπιστημίου μας. Καί λέγω τοῦτο, ὅτι ὑπῆρξε δάσκαλος μέ ἀρχές, αὐστηρός ἀλλά δίκαιος. Ἐνδιαφερόμενος πάντοτε γιά τήν πορεία τῶν φοιτητῶν του κατά τίς σπουδές τους καί μετά ἀπό αὐτές.

 Ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ σεβασμιωτάτου Νεαπόλεως ἀναφέρθηκε στή σχέση του μέ τήν Ἐκκλησία πού ἦταν ζωντανή, γεμάτη βιώματα. Ἀδιάκοπη ἦταν ἡ λατρευτική του ζωή. Τέλειος κατηχητής καί ἄφησε πλούσιο κατηχητικό ἔργο. Ἐργάστηκε γιά τή νεότητα καί μέ ὅλη τήν ψυχή του στίς κατασκηνώσεις. Ἦταν ὁ ρυθμιστής, ὁ νοικοκύρης, ὁ ἄνθρωπος τῆς θυσίας, ὁ ἀκάματος ἐργάτης τοῦ ἔργου τῶν κατασκηνώσεων. Ἔζησε τό ὅραμα τῆς αἰωνιότητος. Ἔζησε ἀναζητώντας τή βασιλεία τοῦ Θεοῦ καί σ’ ὅλη του τή ζωή ἀγωνίστηκε γι’αὐτή.

 Συνεπής πανεπιστημιακός δάσκαλος, ζηλωτής κατηχητής, ἀκάματος ἐργάτης τοῦ εὐαγγελίου, ἐμπνευστής καί δημιουργός μεγαλόπνοων ἔργων γιά τήν ἐξάπλωση τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ καί τή σωτηρία ψυχῶν. Δέν ἀφίσταται τῆς πραγματικότητας ἡ θέση τοῦ κ. Καραθανάση: Πίστευα καί πιστεύω, ὅτι στό ἀδύνατο σῶμα του ἔκρυβε μία τεράστια μεγαλοψυχία καί μία δύναμη πού τήν ἔπαιρνε ἀπό τόν Θεό πού ἀκράδαντα πίστευε, ἀλλά καί μία τεράστια ἀγάπη γιά τούς συνανθρώπους του.

Καλό Παράδεισο...

Καλό Παράδεισο,
ἀγαπημένε μας Παυσανία!

Σεβαστοί πατέρες, 
 Ἀγαπητά μου ἀδέλφια καί καλά μου παιδιά,
 Τόν φίλτατο ἀδελφό Παυσανία τόν γνώρισα μαθητή Γυμνασίου στήν γενέτειρά του, τό Ἄργος Ὀρεστικό τῆς Καστοριᾶς. Ἦταν ἕνα παιδί ἀδύναμο καί καχεκτικό, διότι ὑπέφερε ἀπό βαρειά καρδιοπάθεια. Δέν εἶχε προοπτικές σπουδῶν· ὡστόσο ἦταν ἕνας χαριτωμένος ἔφηβος, πού ἀγαποῦσε τόν Χριστό καί ζοῦσε μυστηριακή ζωή. Ἐπειδή στό πρόσωπό του διέκρινα ἕναν εὐφυέστατο νέο, πρότεινα στόν πνευματικό του, τόν ἀείμνηστο π. Σεβαστιανό Στεφανόπουλο, γέροντα καί καθηγούμενο τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ἁγίου Νικολάου Κορησσοῦ (Τσιριλόβου), νά πεῖ καί αὐτός στόν Παυσανία νά σπουδάσει.
 Ἐπέμεινα νά δεχθεῖ ὁ Παυσανίας τήν παράκλησή μου καί νά δώσει εἰσαγωγικές ἐξετάσεις γιά τό Πανεπιστήμιο. Ὅλοι οἱ οἰκεῖοι του εἶχαν τίς ἀντιρρήσεις τους. Ἰσχυρίζονταν ὅτι δέν ἦταν προετοιμασμένος καί θά ἀποτύγχανε. Στήν ἐπιμονή μου ὑποχώρησαν καί ὁ Παυσανίας εἰσήχθη στή Θεολογική Σχολή καί μάλιστα μέ καλή σειρά. Ἔκτοτε καί γιά μισό καί πλέον αἰώνα ἔμενε μαζί μου, ὑπῆρξε ἀπό τά πρῶτα μέλη στή συνοδία μου. Ὅλα αὐτά τά χρόνια στάθηκε γιά μένα ἕνας ἐπίγειος ἄγγελος, ἕνας τέλειος ὑποτακτικός, προικισμένος μέ ταπείνωση, θυσία καί ὑπακοή. Συμπορευθήκαμε σέ ὅλους τούς ἀγῶνες καί τίς ἀγωνίες τοῦ πολύπτυχου ἱεραποστολικοῦ ἔργου. Ζήσαμε μαζί χαρές καί λύπες.
 Ὅταν ὁλοκλήρωσε τίς σπουδές του, ὁ σοφός καθηγητής ἀείμνηστος Παναγιώτης Χρήστου, ὁ ὁποῖος εἶχε ἐκτιμήσει καί θαυμάσει τό φίλεργο καί τίς ἱκανότητες τοῦ Παυσανία κατά τή συνεργασία τους γιά τήν ἔκδοση τῶν Πατερικῶν Κειμένων, τόν διόρισε, ὡς Ὑπουργός Παιδείας, στό Πανεπιστήμιο.
 Ἡ πανεπιστημιακή του σταδιοδρομία ξεκινᾶ μέ τήν καθοδήγηση τοῦ φιλτάτου κ. Ἰωάννου Καραβιδόπουλου, στόν ὁποῖο διετέλεσε βοηθός. Στήν συνέχεια ἔγινε δικός μου βοηθός. Ὅλοι ὅσοι συνεργάστηκαν μαζί του ἐπιβεβαιώνουν τήν διαπίστωσή μου ὅτι ἐπρόκειτο γιά ἐπίγειο ἄγγελο. Εἶναι δύσκολο νά βρεθεῖ ἄνθρωπος νά ἐκφράσει παράπονο καί κατηγορία γιά τόν Παυσανία. Ἀκόμη καί οἱ φοιτητές, οἱ ὁποῖοι δυσανασχετοῦσαν γιά τήν αὐστηρή του βαθμολογία, ὁμολογοῦσαν ὅτι ἦταν δίκαιος. Ἐκ τῶν ὑστέρων τόν εὐχαριστοῦσαν καί τόν εὐγνωμονοῦσαν, διότι ἡ αὐστηρότητά του τούς ἀνάγκασε νά μελετήσουν τήν Καινή Διαθήκη.
 Στό Πανεπιστήμιο δέν διακρίθηκε ὡς μεγάλος ἐπιστήμονας, ἀλλά διέπρεψε ὡς δάσκαλος. Δέν ἔχασε καμία διδακτική ὥρα καί δέν ἀργοπόρησε ποτέ. Ὑπῆρξε εὐσυνείδητος καί στοργικός καθηγητής. Κρατοῦσε ἀνοιχτές τίς πόρτες γιά ὅποιον φοιτητή ἤθελε νά τόν συναντήσει. Τό δικό του γραφεῖο λειτουργοῦσε πάντοτε. Γιά τόν κάθε φοιτητή μποροῦσε νά διαθέσει πολλές ὧρες, προκειμένου νά τοῦ ξεδιπλώσει τά μυστικά τῆς ἱερῆς ἐπιστήμης καί νά τόν χειραγωγήσει στήν ἐν Χριστῷ ζωή.
 Ἰδιαίτερα ἦταν ἀγαπητός καί προσηνής στήν διοίκηση τοῦ Πανεπιστημίου. Γιά κανέναν δέν ἦταν ξένος καί ἀπόμακρος. Κανείς δέν τόν ἤξερε ὡς κύριο Κουτλεμάνη· ὅλοι τόν προσφωνοῦσαν μέ οἰκειότητα καί ἐγκαρδιότητα Παυσανία.
 Ἡ ἄσκηση καί ἡ ἐγκράτειά του ἄφηναν κατάπληκτους ὅσους τόν γνώριζαν. Ἀπό τά 13 του χρόνια ὑπακούοντας στίς συστάσεις τῶν γιατρῶν ἀγόγγυστα ὑπέμεινε τήν ἄνοστη καί ἰσόβια δίαιτά του. Καί τό ἀκόμη θαυμαστώτερο εἶναι ὅτι δέν κατέκρινε ποτέ κανέναν ἄνθρωπο, δέν σχολίασε ἀρνητικά καί δέν ἀπαξίωσε συνάνθρωπό του.

 Παράλληλα μέ τήν πανεπιστημιακή του ἐργασία διακόνησε ὡς κατηχητής στό ἱεραποστολικό ἔργο τῆς Ἐκκλησίας καί μάλιστα μέ μεγάλη ἐπιτυχία. Δέν ἀρκοῦνταν στήν παρουσίαση τοῦ μαθήματος, ἀλλά συζητοῦσε μέ τά παιδιά, τά πλησίαζε καί τά βοηθοῦσε. Δέν εἶναι λίγες οἱ φορές πού ἀνησύχησα, διότι καθυστεροῦσε νά ἐπιστρέψει στό σπίτι. Θυμᾶμαι τί ἀγωνία ἔζησα, ὅταν κάποια φορά μέσα στό καταχείμωνο ὁ Παυσανίας ἦρθε στό σπίτι πολύ ἀργά μέ ἔντονα τά σημάδια τῆς ἐξάντλησης. Ὅπως μοῦ εἶπε, εἶχε διαθέσει πολλές ὧρες συζητώντας μέ κάποιο κατηχητόπουλο πού χρειαζόταν βοήθεια. Ἐπιτελοῦσε ἔργο καταρτισμοῦ καί παρακλήσεως.
 Διοργάνωσε τόν Σύνδεσμο νέων «Λύχνος», τίς χριστιανικές ὁμάδες τῶν μαθητῶν καί τῶν φοιτητῶν στό Δημητρούλειο. Παρακολούθησε βῆμα πρός βῆμα τίς ἐργασίες γιά τήν ἀνακαίνιση τῆς αἴθουσας τῆς «Ἀπολυτρώσεως».
 Στό ἀγγελτήριο τῆς κηδείας του μαζί μέ τούς κατά σάρκα ἀδελφούς του ἀναγράφονται ἡ Ἀδελφότητα τῆς «Ἀπολυτρώσεως» καί ὁ Σύνδεσμος νέων «Λύχνος». Εἶναι ἡ πνευματική του οἰκογένεια, πού δέχτηκε τήν προσφορά του καί μέ συγκίνηση τόν ἀποχαιρετᾶ σήμερα. Ὅλοι ἔχουν νά καταθέσουν γιά τόν κόπο τῆς ἀγάπης του καί γιά τίς τόσες θυσίες του. Γι’ αὐτό πλῆθος παιδιῶν πέρασαν χθές καί σήμερα νά τόν ἀσπασθοῦν καί νά ἐναποθέσουν τά λουλούδια καί τά δάκρυα τῆς εὐγνωμοσύνης τους στόν «θεῖο Παυσανία», ὅπως τόν ἀποκαλοῦσαν.
 «Ἐπιλείψει με ὁ χρόνος διηγούμενον» γιά τήν προσφορά του στίς Κατασκηνώσεις Φλωρίνης, Ναούσης, Μεταμορφώσεως, Ζιάκα, Τρυγόνας. Ἦταν ὁ συντονιστής ὅλων τῶν κατασκηνωτικῶν περιόδων γιά σαράντα περίπου χρόνια. Ἱκανότατος προμηθευτής περιόδευε τήν ἀγορά, μέσα στόν καύσωνα καί τό λιοπύρι ἐπιζητώντας νά βρεῖ τά καλύτερα καί συνάμα τά οἰκονομικώτερα προϊόντα. Μέ ἀπαράμιλλη τάξη καί νοικοκυροσύνη τακτοποιοῦσε τό καθετί, δίνοντας σημασία καί στήν τελευταία λεπτομέρεια. Κυριολεκτικά ἱερουργοῦσε καί στήν πλέον ταπεινή διακονία. 
 Ὅραμα καί στόχος τῆς ζωῆς του τόν τελευταῖο καιρό ἦταν ἡ ἀνοικοδόμηση τῆς κατασκηνώσεως τῆς Ἀπολυτρώσεως στήν Καστανούσα Σερρῶν. Ὁ συνταξιοῦχος πιά Παυσανίας διέθετε ὅλο του τό χρόνο καί τό μεράκι γιά νά βρεῖ τά καλύτερα ὑλικά, τούς καλύτερους μαστόρους, νά ἐπιβλέπει, νά σχεδιάζει, νά μελετᾶ σάν νά ἦταν ἀρχιτέκτων. Μέ ἀνησυχοῦσε ἡ ἔντονη δραστηριότητα καί ἡ ὑπερβολική καταπόνησή του. Πολλές φορές τόν συμβούλευα, τόν ἐπέπληττα. Στό τέλος ὅμως πάντα ὑποχωροῦσα, γιά νά μήν τόν πληγώσω. Εἶναι τό μόνο θέμα στό ὁποῖο διεφώνησα μέ τόν ὁμόψυχο καί ἀγαπημένο μου Παυσανία.
 Φαίνεται ὅτι ἐργαζόταν τόσο ἐντατικά γιά νά ὁλοκληρώσει τήν κατασκήνωση καί μετά νά ἀναφωνήσει: «Νῦν ἀπολύεις τόν δοῦλόν σου ...». 

 Πάντοτε περιέφερε τά στίγματα τοῦ σταυροῦ τοῦ Κυρίου. Ὅταν συναντήθηκα μέ ἕναν γνωστό μας μοῦ θύμισε τά λόγια πού εἶχα πεῖ γιά τὀν Παυσανία, γιά τόν ἄνθρωπο αὐτόν τοῦ Θεοῦ: Εἶναι ἕνας τεράστιος πολυέλαιος πού κρατιέται ὄχι ὅπως ὅλοι ἀπό ἁλυσίδες, ἀλλά ἀπό μία κλωστή.
 Ἀναλογίζομαι αὐτή τήν στιγμή τίς περιπέτειες τῆς ὑγείας του πού πολλές φορές τόν ἔφεραν στό χεῖλος τοῦ θανάτου. Πρίν ἀπό μερικά χρόνια σέ μιά δοκιμασία του οἱ γιατροί θεωροῦσαν μή ἀναστρέψιμη τήν κατάστασή του. Εὐγνωμόνως ἐνθυμοῦμαι τίς προσπάθειες πού κατέβαλε τότε ὁ ἐκλεκτός καθηγητής καί ἀγαπητός ἰατρός, ὁ ἐν Χριστῷ ἀδελφός κ. Σταῦρος Μπαλογιάννης. Ὁ Θεός τότε ἄκουσε τίς ἔνθερμες προσευχές τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ, ἔκανε τό θαῦμα του καί μᾶς χάρισε τόν Παυσανία γιά πολλά χρόνια.
 Κατά τήν διάρκεια τῆς δεύτερης περιπέτειάς του ὁ διακεκριμένος καρδιοχειρουργός Φώτης Παναγόπουλος, πού ἀγαποῦσε πολύ τόν Παυσανία, δέν θέλησε νά τόν χειρουργήσει, ὅπως ὁ ἰατρός τό δικό του παιδί. Καί γι’ αὐτό τόν παρέπεμψε στόν καθηγητή του στήν Ἀγγλία, ὅπου καί ὑποβλήθηκε σέ ἐγχείρηση ἀνοικτῆς καρδιᾶς. Ὡστόσο ὁ ἴδιος ἔσπευσε νά βρεθεῖ κοντά του τήν ἡμέρα τῆς ἐπεμβάσεως, ἀψηφώντας κόπους καί ἔξοδα. Ξεπέρασε ἀκόμη καί τίς δυσκολίες πού προέκυψαν ἀπό τήν ἀπεργία τῆς «Ὀλυμπιακῆς». Ἦρθε μέσῳ Τσεχοσλοβακίας!
 Κατά τήν τελευταία προσωπική περιπέτεια τῆς ὑγείας μου, ὅπως μοῦ εἶπαν, ὁ Παυσανίας κουβαριασμένος σέ μιά καρέκλα ἐνίσχυε τούς ἄλλους: «Ὁ δάσκαλος μέ ἀνέστησε, ὅταν ἤμουν ἄρρωστος, τώρα εἶναι ἡ σειρά μου νά προσευχηθῶ ἐγώ γιά αὐτόν, γιά νά γίνει καλά. Δέν θά τόν ἀφήσω νά φύγει. Καί θά γίνει καλά. Πρῶτα θά πεθάνω ἐγώ καί μετά ὁ δάσκαλος», ἔλεγε.
 Τελευταῖα ἕνα ἀδένωμα τόν ὁδήγησε στήν ἐντατική. Παρά τήν σοβαρότητα τῆς καταστάσεώς του προσευχόταν. Τήν ἡμέρα τῆς κοιμήσεώς του, τά μεσάνυχτα ἦταν σοβαρός καί ἀμίλητος. Κάναμε μαζί μιά σύντομη προσευχή. Ὅταν τελειώσαμε, γιατροί καί νοσηλευτικό προσωπικό ἄκουσαν τό «ἀμήν», μέ τό ὁποῖο σφράγισε τήν προσευχή καί τήν ζωή του. Ἔκλεισε τά μάτια του καί παρέδωσε ἐν εἰρήνῃ τό πνεῦμα του.
 Ἡ ἀπουσία του θά μᾶς στοιχίσει πολύ. Ἔχουμε ὅμως βεβαία τήν ἐλπίδα ὅτι θά πρεσβεύει γιά μᾶς ἀπό τήν θριαμβεύουσα ἐκκλησία. Ἀποκτήσαμε ἕναν ἀκόμη πρεβευτή στούς οὐρανούς, πού γνωρίζει τίς ἀνάγκες μας, τίς ἐλλείψεις, τίς λαχτάρες μας καί τούς πόθους μας.
 Καλό παράδεισο, ἀγαπημένε μας Παυσανία, καλή Ἀνάσταση!

Στέργιος Ν. Σάκκος 

• Προηγούμενο
• Επόμενο